Avl (orantılı indirim): paylar terekeyi aştığında

Çoğu ailede belirlenmiş paylar terekeye tam oturur — toplamları tam olarak bire eşittir. Ama her zaman değil. Bazen adı konmuş kesirler bütün terekeden fazlasını talep eder, bazen de açıkça alacak kimse olmadan bir fazlalık bırakır. İki mekanizma bunları çözer ve her ikisi de adaleti bozmak yerine korur.

Avl — paylar bütünü aştığında

Geride kocası ve iki öz kız kardeşi kalan bir kadını düşünün. Kocanın belirlenmiş payı yarıdır; iki öz kız kardeş birlikte üçte iki alır. Bir yarı artı üçte iki, bir bütünden fazladır — tereke aşırı yüklenmiştir.

Dört Sünnî mezhebin de üzerinde uzlaştığı çözüm avl'dir: meselenin tabanı, paylar sığacak şekilde yükseltilir ve herkes aynı oranda azaltılır. Burada taban altıdan yediye çıkar; koca yedide üç, kız kardeşler yedide dört alır. Kimse düşürülmez; her biri yalnızca bir nebze fedakârlık eder.

Avlin kökeni

İlk avl meselesinin Ömer b. Hattâb'ın hilafeti döneminde ortaya çıktığı rivayet edilir. Bir koca ve iki kız kardeş meselesiyle karşılaşınca sahabeye danıştı ve mirasçıları, borçlarını karşılamaya yetmeyen bir malın alacaklıları gibi görme görüşünü benimsedi: Her biri hakkı oranında eksikliğe katlanır. Dört Sünni mezhep buna uyar. İbn Abbâs buna karşı çıkıp bütün eksikliği bazı mirasçılara yüklemek istedi, ancak görüşü benimsenmedi.

Yalnızca üç asıl avl olur. Altı; yedi, sekiz, dokuz veya ona çıkabilir. On iki; on üç, on beş veya on yediye çıkabilir. Yirmi dört ise yalnızca yirmi yediye çıkar. Diğer asıllarda paylar hiçbir zaman terekeyi aşmaz.

Hesaplayıcıda

Sabit payların toplamı bütünü aşınca hesaplayıcı aslı yükseltir, sonuca avl rozeti koyar ve hesap adımlarında önceki ve sonraki aslı gösterir. Mevcut bir asabe mirasçı, kendisine bir şey kalmadığı için tabloda sıfır payla yer alır.

Çözümlü örnekler

Aşağıdaki her pay, sayfa açılırken hesaplayıcının motoru tarafından hesaplanır. Bir örneği açıp aileyi değiştirin ve neyin değiştiğini görün.