Yöntem: Mîrâs hesaplayıcısı terekeyi nasıl hesaplar

Kesin kesirler

Her pay, herhangi büyüklükte iki tam sayıdan (BigInt) oluşan kesin bir kesirdir, asla kayan noktalı sayı değildir. Payların toplamı tam olarak 1'dir ve tutarlar en küçük para biriminde dağıtılır, böylece toplamları terekeye tam olarak eşittir.

Hesaplama sırası

Tek bir fonksiyon her terekeyi, her mezhep için şu sırayla hesaplar:

1. Mirasçı sayılarını okumak. Geçersiz girdi veya mirasçının olmaması burada durur ve inceleme için işaretlenir.
2. Uzak akrabalar (zevi'l-erhâm) yalnızca eş dışında mirasçı kalmadığında mirasçı olur; aksi halde mahrum gösterilir.
3. Zeyd b. Sâbit'in yöntemiyle kardeşlerle dede, muâdde ve Ekderiyye dahil (Hanefîler hariç: orada dede kardeşleri hacbeder).
4. Ömeriyyetân.
5. el-Müştereke (Mâlikî ve Şâfiî).
6. Farz paylar (furûz) ve hacb.
7. Avl: farz paylar terekeyi aştığında orantılı olarak azaltılır ve asabe mirasçı sıfırla gösterilir.
8. Asabe sırası, baba tarafından amca oğluna kadar, kalanı alır; ikisi birlikteyse erkek kadının iki katı alır.
9. Mezhebe göre red: asabe yoksa artan, eşler hariç farz sahiplerine döner. Tek mirasçı olan eş bunu yalnızca Hanefî mezhebinde alır; diğerlerinde beytülmâle (devlet hazinesi) gider ve durum inceleme için işaretlenir.
10. Her mirasçının payını ve izi tek bir defterden oluşturmak.

İz

Her sonuç sıralı bir iz taşır. Her adım uygulanan kuralı — farz pay, hacb, kalan, avl, red, meselenin aslı veya tashihi —, etkilediği mirasçıyı ve o mirasçının önceki ve sonraki payını belirtir. Hesaplayıcının çözüm paneli bu izi gösterir ve hiçbir sayıyı yeniden hesaplamaz. Test seti her izi yeniden oynatır ve tam olarak nihai paylara ulaştığını doğrular.

Dört mezhep, tek motor

Mezhep bir girdidir. Bir mezhepte birden fazla görüş varsa sonuç, uygulanan görüşü adlandıran bir not taşır; örneğin müteahhir Mâlikî ve Şâfiî âlimlerine göre red. Güvenilir bir görüş doğrulanamadığında motor sayı vermek yerine durumun bir âlimin incelemesini gerektirdiğini söyler.

Motor sürümü

Bu sayfa aşağıdaki motor sürümünü anlatır. Hesaplayıcının verdiği her sonuç aynı sürümü taşır. 0.3.0-sunni4

Hesaplayıcının pay vermediği durumlar

Bu durumlarda terekenin bir âlimin incelemesini gerektirdiğini söyler:

• Geçersiz girdi: birden fazla koca, koca ve karı birlikte veya aynı taraftan birden fazla baba, anne, dede ya da nine.
• Hiç mirasçı girilmemiş.
• Mâlikî, Şâfiî ve Hanbelî mezheplerinde tek mirasçı olan eş; kalan beytülmâle (devlet hazinesi) gider.
• Bir mezhebin metinlerinin açık bıraktığı veya motorun kapsamadığı uzak akraba (zevi'l-erhâm) birleşimleri.

Kapsam dışı

Hesaplayıcıda bu durumlar için girdi yoktur:

• Kayıp kişi (mefkûd).
• Doğmamış çocuk (haml).
• Cinsiyeti belirsiz mirasçı (hunsâ).
• Ölüm sırası bilinmeden birlikte ölen yakınlar.
• Caferî mezhebi: hesaplayıcı yalnızca dört Sünni mezhebi kapsar.

Test

407 mezhep çalıştırmasından 407 tanesi başarılı. Her durum, her mirasçının beklenen payını ve doğrulandığı klasik metni belirtir ve adını verdiği her mezhep için bir kez çalışır. Doğrulama sayfası her çalıştırmayı sonucuyla listeler.